Jak już wspominałem w poprzednich wpisach, zamierzam omówić podstawy projektowania modelu (na płasko) na przykładzie węglarki pruskiej serii Ommru. Model będzie dość mocno uproszczony, gdyż ma posłużyć tylko treningowi. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby każdy z Was rozwinął go sobie w oparciu o przedstawione poniżej założenia i podorabiał pierdylion szczególików.

Na początek zaprojektujemy sobie pudło wagonu. Przygotowaliśmy sobie podkład w skali 1:45 w tym wpisie. Oczywiście, postępowanie w przypadku kreślenia modelu wielkości H0 jest dokładnie takie samo, tylko wymiary będą inne.

Dziś poza inkscapem będziemy używać innego programu, i nie będzie to Paint, bo – jak wiemy: Paint to zło! Użyjemy kalkulatora (chyba, że ktoś w głowie sprawnie dzieli dowolną liczbę przez 45 albo – go gorsza – przez 87), jeśli ktoś ma system operacyjny bez takowego narzędzia, może się wspomóc suwakiem logarytmicznym*.

Rysunki schematyczne mają to do siebie, że czasem nie trzymają proporcji. Czasem o grubość linii, a czasem o więcej. I właśnie dlatego będziemy obliczać prawidłowe wymiary elementów na podstawie ich wymiarów podanych numerycznie na rysunku podkładowym, a nie na podstawie pomiarów podkładu!

Umiesz liczyć, licz na siebie…

…powiada stare porzekadło, i ma rację. Odczytamy z rysunku gabaryty naszego elementu i policzymy, jakie też będą ich odpowiedniki w skali 1:45. Myślę, że wystarczy zaokrąglenie do dziesiątej części milimetra.

Długość skrzyni ładunkowej (zewnętrzny wymiar) to 8720 mm plus dwa razy grubość ścianki (2 ⨉ 40 mm). To nam daje 8800 mm. Niektóre wymiary nie są podane wprost, trzeba je wyliczyć. Po prawdzie, nie jest to jakąś wielką sztuką, ot zwykłe dodawanie lub odejmowanie.

Jeśli zatem narysujemy sobie prostokąty o wymiarach:
195,6 ⨉ 34,5 mm,
61,2 ⨉ 34,5 mm,
211,1 ⨉  61,2 mm
to (teoretycznie) otrzymamy odpowiednio obrys ściany bocznej, ściany czołowej oraz podłogi.

Planujemy przed narysowaniem

Tak, tak, przed rysowaniem musimy się zastanowić jak będziemy sklejać ze sobą elementy modelu, jak wykonamy zakładki i gdzie trzeba będzie uwzględnić grubość kartonu. Zakładam, że większość będziemy kleić na styk unikając skrzydełek. Burty wagonu nakleimy na podłogę, czoła wkleimy pomiędzy burty, a wszystko połączymy okuciami narożnymi. Aby oddać grubość burt będziemy musieli zastosować podklejkę. Nasz model wydrukujemy na brystolu (140 – 180 g/m²), którego grubość można przyjąć 0,2 mm. Burty wagonu mają mieć grubość całkowitą 0,9 mm, czyli między brystole trzeba będzie wkleić tekturkę o grubości 0,5 mm.

Legenda: pomarańczowe, zielone – brystol; niebieskie – tekturka.

To oczywiście wymusi zmniejszenie szerokości czół wagonu o komplet grubości burt: czterech warstw brystolu i dwóch warstw podklejek (w sumie 1,8 mm). Zatem szerokość czoła będzie wynosiła 59,4 mm.

Zaczynamy projektowanie

Proponuję zacząć rysowanie elementów od ich obrysów, następnie dodamy deskowanie i imitację belek konstrukcyjnych. Kolorować i umieszczać napisy będziemy w następnych krokach.

Rysować będziemy na warstwie wektor i ewentualnych dodanych warstwach, pozostawiając warstwę bitmapa zablokowaną do edycji. Aby nam się dobrze rysowało po czarnych liniach podkładu, na początku będziemy rysować kreską o grubości 0,1 mm i jakimś okropnie żarówiastym kolorem (limonkowym lub pomarańczowym).

Wypełnienie rysowanych kształtów proponuję ustawić chwilowo na podobny kolor, tylko dać 15% krycia (parametr A przy wyborze koloru). Będzie wtedy lepiej widać jaką powierzchnie zajmują.

Dobrą praktyką jest nadawanie nazw obiektom na liście obiektów w oknie „Warstwy”. Nazwy powinny odpowiadać temu, co narysowaliśmy. Ułatwi nam to operowanie obiektami w dalszej części pracy, kiedy będzie ich na rysunku na prawdę sporo.

Zaczynamy od narysowania prostokąta o wymiarach ustalonych uprzednio (195,6 ⨉ 34,5 mm) i umieszczenia nad rzutem bocznym wagonu. Dobrze jest opuścić sobie prowadnicę na linię podłogi i do niej przyciągnąć nasz prostokąt. Prostokąt nazwiemy sobie obrys burty. Widzimy, ze nasza wyliczona burta, jest nieco krótsza i wyższa od tej na podkładzie. To oczywiście niewielkie różnice – rzędu części milimetra, jednak trzeba o tym pamiętać. Tak, czy inaczej rysujemy model WYLICZONY, a podkład traktujemy tylko jako wskazówkę.

Następnie rysując linie (narzędzie ołówek) odtwarzamy deskowanie, rysując prostokąty – drzwi i belki konstrukcyjne (pionowe, skośne), które po wypełnieniu przesłonią nam ciągłość deskowania. Aby narysować linię pionową lub poziomą, najpierw zaznaczamy początkowy węzeł linii, potem naciskamy Ctrl i wytyczamy drugi punkt. To pomoc w rysowaniu linii poziomych, pionowych, oraz nachylonych pod kątami co 15 stopni.

Teraz zgrupujmy sobie obrys z deskowaniem i całą grupę nazwijmy burta. Kolejną czynnością będzie zmiana koloru wypełnienia (na brak) i koloru linii (na czarny) całej grupie. Aby burta uzyskała kolor brązowy, na spodzie grupy rysujemy prostokąt o wymiarach obrysu, ustawiamy brak linii konturu a kolor wypełnienia na czerwony tlenkowy.

Od biedy możemy też nadać kolor prostokątowi obrys burty, ale zemści się to na nas, jeśli spróbujemy przemalować wagon w jakieś fikuśniejsze wzory.

Jaki kolor???

Ano, wagony towarowe w Prusach (i wielu innych krajach Europy) malowano na taki specyficzny brąz, mianowicie RAL 3009, o nazwie czerwony tlenkowy (oxidrot). Kolor ów w przestrzeni RGB ma następujące wartości R: 94 G: 33 B: 33. Elementy takie jak zastrzały, słupki czy rękojeści, przeciągamy ku wierzchowi grupy i nadajemy im ten sam kolor.

A co z napisami???

Będą i napisy, ale musimy wykonać małą sztuczkę i wstawić sobie jak dodatkowy podkład bitmapę z rzutem bocznym wagonu. Najlepiej gdyby to było zdjęcie, ale czasem może być porządny rysunek – takowy właśnie znalazłem (gdzie znalazłem – widać na rzeczonym obrazku). Ten rysunek importujemy do nowej warstwy, pomiędzy bitmapa i wektor. Dopasowujemy rozmiar rzutu do naszej skali i mamy teraz pojęcie gdzie umiejscowić napisy. Dla pewności – blokujemy edycję tej warstwy.

Używać będziemy czcionki PreussischeIV44Ausgabe3_Regular.otf** – to krój używany na taborze pruskim od 1923 roku. Nie używajcie nieszczęsnych Ariali*** ani Calibri – żadna kolej nie stosuje tych krojów pisma!!!

Wielkość napisów dostosowujemy do podkładu, deskowania, szerokości elementów itd. Napisy umieszczamy na warstwie wektor. Rzecz jasna fotografia wagonu jest dodatkowym źródłem informacji co i jak było napisane na wagonie.

A kiedy włączymy widoczność naszej narysowanej burty mamy coś takiego.

Po opisaniu burty, wszystkie napisy wciągamy do grupy burta, co zapewni nam zachowanie ich położenia przy przenoszeniu całej burty.

A dalej?

W analogiczny sposób kreślimy wewnętrzną okleinę burty (pamiętając, że jest węższa), oraz ściany czołowe (pamiętając, że są węższe).

Nie zapomnijmy o narożnikach, które zespolą nam burty i będą imitować okucia burt.

Aby równo rozmieścić nity, wystarczy narysować małe kółko, zduplikować je kilkukrotnie. Górne i dolne kółeczko ustawiamy na odpowiedniej wysokości, po czym zaznaczamy wszystkie kółeczka.

Następnie korzystając z narzędzia „wyrównaj i rozmieść” używamy kolejno opcji „Wyrównaj w pionie środki”…

…a potem „Rozmieść równomiernie środki”.

Całość grupujemy i ustawiamy na słupku.

Słupek kolorujemy znanym już kolorem, obrys ustawiamy czarny i grupujemy wszystko.

Móóóój jest ten kawałek podłogi!

Sposób kreślenia podłogi jest analogiczny do kreślenia burty, należy tylko pamiętać o jednym. Nie mamy widoku na spód podłogi, zatem spodnią cześć narysowaną na podstawie rzutu z góry musimy odbić lustrzanie.

Podłoga ma sporą grubość, więc pomiędzy dwa brystole (spód i wierzch) będziemy musieli wkleić podklejkę o grubości 0,8 mm.

Na spodniej powierzchni podłogi wagonu zaznaczamy miejsca przyklejenia podłużnic, poprzecznic, ukośnic, elementów hamulca… najlepiej przerywaną szarą kreską.

A czym to połączymy?

Burty dokleimy do podłogi na styk w oznaczonym miejscu, komponując ich układ jak na schemacie. Dodatkowo nakleimy uprzednio zaprojektowane narożniki.

CDN…

W następnym odcinku zaprojektujemy budkę hamulcową, czyli policzymy długości oklejek do elementów półokrągłych.

* suwak logarytmiczny to analogowe urządzenie służące do mnożenia, dzielenia, wyciągania logarytmów i funkcji trygonometrycznych. Nie wymagało do działania prądu, a obliczeń dokonywało się poprzez przesuwania wyskalowanych listewek względem siebie. Używany był jeszcze w dobie komputerów ośmiobitowych.

** czcionka dostępna tutaj https://www.dafont.com/de/preussischeiv44ausgabe3.font

*** Arial jest sprofanowaną czcionką Helvetica. Dokonano tego, aby czcionka systemu MS Windows różniła się nieco od czcionki systemu MacOS, jednocześnie będąc do niej bardzo podobna.