Punktem wyjściowym dzisiejszej opowieści będzie film Toma Scotta „Unstoppable”. Nie jest to żadna nowość (nakręcony w 2011 roku), ale z racji tematyki wart obejrzenia przez każdego miłośnika kolei. W filmie główne role grają znani aktorzy: Denzel Washington, Chris Pine i Rosario Dawson.
Fabuła tego thrillera bazuje na prawdziwych wydarzeniach (za „fakty autentyczne” powinny być stosowane dotkliwe kary) – zdarzeniu odnotowanym jako „CSX 8888 incident”, zwanym też „Crazy Eights incident”. Jakkolwiek film jest emocjonujący i widowiskowy, to raczej luźno trzyma się faktów i jest dość mocno przekoloryzowany.
Historia prawdziwa
15 maja 2001 na stacji rozrządowej Stanley Yard w Walbridge w stanie Ohio używano lokomotywy firmy CSX nr 8888 (typ SD40-2) do manewrowania składem 47 wagonów (z czego 25 było pustych a 22 załadowanych) w tym dwie cysterny wypełnione stopionym fenolem (paskudna substancja – bardzo toksyczna).
Maszynista w trakcie manewrów zauważył źle ustawioną zwrotnicę. Stwierdziwszy, że choć skład porusza się powoli, to nie zdąży wyhamować przed rozjazdem, postanowił zatem wysiąść z pociągu, podbiec i ręcznie przestawić zwrotnicę. Włączył hamulec elektrodynamiczny aby spowolnić skład i wyskoczył. Jak to bywa przy pracach manewrowych hamulec zespolony składu był odłączony. Niestety okazało się, że nie ustawił dźwigni we właściwym położeniu (zamiast hamowania – przyspieszanie) i pociąg nie dość, że nie wyhamował, to zaczął przyspieszać. Hamulec dodatkowy lokomotywy nie zdołał przeciwstawić się sile ciągu silników trakcyjnych, a zaskoczonemu maszyniście nie udało się już wskoczyć do lokomotywy. W ten sposób rozpędzający się pociąg wyjechał na magistralę przez północno-zachodnie Ohio.
Podjęto kilka prób zatrzymania pociągu. Strzelanie do przycisku awaryjnego odcięcia paliwa w jadącym pociągu nie powiodło się. Rozłożone przenośne wykolejnice na rozpędzonej maszynie też nie zrobiły żadnego wrażenia. Po tych próbach Jesse Knowlton i Terry L. Forson załoga odstawionego na bocznicę pociągu nr Q636-15 postanowili wyprzęgnąć swoją lokomotywę (także SD40-2) o numerze 6008 i ruszyć w pościg za „zbiegiem”. W tym czasie, na trasie przejazdu przygotowano lokomotywę GP40-2 aby spowolniła 8888 sprzęgając się od przodu.
Udało się im sprzęgnąć z uciekającym pociągiem i zwolnić go do 18 km/h wykorzystując hamulce lokomotywy pościgowej. Konduktorowi Jonowi Hosfeldowi udało się dobiec do „czterech ósemek”, wskoczyć na pokład i zatrzymać pociąg tuż przed Kenton w stanie Ohio.
W lokomotywie 8888 spaliły się od wytworzonego ciepła wszystkie okładziny hamulcowe podczas ucieczki. Firma CSX nigdy nie podała personaliów maszynisty, który spowodował zajście.
Wiele muzeów kolejnictwa starało się odkupić feralną 8888 celem zachowania jej, lecz przedstawiciele CSX nigdy nie czuli takiej potrzeby. Lokomotywa została poddana przebudowie na typ SD40-3 i pełni służbę jako CSX SD40-3 nr 4389.
Historia filmowa
Nie mam zamiaru zdradzać szczegółów fabuły, doszukiwać się błędów merytorycznych, czy wskazywać odstępstwa od historii prawdziwej. Film fabularny jest dziełem artystycznym i jako taki podlega swoim własnym prawom.
Twórcy postarali się spotęgować doznania widzów i osiągnęli to modyfikując przebieg zdarzenia, jego umiejscowienie oraz zmieniając tabor. tak oto główną rolę zagrała wielgachna lokomotywa typu GE AC4400CW, oznaczono ją fikcyjnym numerem 777 wspomagana była przez zwoją bliźniaczkę o równie fikcyjnym numerze 767.
Lokomotywy hamujące od przodu (faktycznie GP40-2) zostały zagrane przez parę mniejszych, czteroosiowych lokomotyw typu EMD GP11. Zgadzał się jedynie typ lokomotywy pościgowej: sześcioosiowej manewrówki EMD SD40-2
Tabor faktyczny i filmowy
Poniżej przedstawiamy zestawienie sylwetek lokomotyw – wszystkie w jednej skali, aby zobrazować różnice w wielkości.
EMD GP11
Ta czteroosiowa ciężka lokomotywa manewrowa powstała przez przebudowanie lokomotyw typów: EMD GP7, GP9 oraz GP18. Najbardziej zauważalne są różnice kształtu kabiny, wloty i filtry powietrza chłodzenia silników trakcyjnych, czy wyloty spalin. Lokomotywa otrzymała osprzęt elektryczny systemu Dash 2. W latach 1978 – 1981 zbudowano 54 sztuki lokomotyw tego typu. Większość z nich została ze służby wycofana, a kilka zachowano w muzeach w USA.
EMD GP40-2
Czteroosiowe spalinowe manewrówki tego typu budowano w zakładach General Motors Electro-Motive Division w latach 1972 – 1986. Osiemnastometrowa maszyna jako główne źródło mocy miała szesnastocylindrowy widlasty silnik Diesla o mocy 3000 koni mechanicznych. GP40-2 służyły w USA, Kanadzie i Meksyku. Trzy z nich przystosowano do prowadzenia pociągów pasażerskich.
EMD SD40-2
Sześcioosiowa ciężka spalinowa lokomotywa manewrowa budowana przez Electro-Motive Diesel i General Motors Diesel od 1972 do 1989. W sumie zbudowano 4175 tych 3000-konnych maszyn. Poza USA lokomotywy te służyły w Korei, Maroku, Peru, Pakistanie i Jugosławii (jako typ GT26CW-2), ponadto w Wielkiej Brytanii (jako klasa 59) oraz w Zimbabwe i Brazylii po pewnych modyfikacjach (jako typ GT26HCW-2). Długość maszyny wynosi 20,98 m
GE AC4400CW
Sześcioosiowa ciężka spalinowa lokomotywa manewrowa (amer. road switcher) budowana przez General Electric w latach 1993 – 2004. Od swojej popularnej kuzynki GE Dash 9-44CW różni się zastosowaniem silników trakcyjnych prądu przemiennego w miejsce silników zasilanych prądem stałym. Ponad 22-metrowy potwór osiąga moc 4400 koni mechanicznych. Do jej zbiornika wchodzi, bagatelka, 19 tysięcy litrów paliwa. Zbudowano 2.834, z których wiele zmodernizowano po 2010 roku.
Co dla modelarzy
O ile nie kojarzę, aby któreś polskie wydawnictwo miało w swojej ofercie opisane powyżej lokomotywy, to na mocno podejrzanej o piracenie stronie papercraftsquare.com widziałem swego czasu proste modele amerykańskich lokomotyw – w tym Dash 9. Widziałem także na pinterest prosty model filmowej 777 – rzekomo darmowy, acz nie dam sobie za to niczego amputować.
Dla ambitnych pozostanie zrobienie takiego modelu we własnym zakresie. Co prawda o dobrą dokumentację ciężko, a ta z USA jest w jakichś paranoicznych miarach imperialnych, jednak sprawa nie jest beznadziejna. Jeśli ktoś zna program Sketchup i potrafi sobie w nim rozwinąć bryły, to na stronie 3dwarehouse.sketchup.com znajdzie kilka darmowych modeli 3D lokomotyw, w tym SD40-2, GE Dash 9.