Krótka Rysa Historyczna

W połowie dziewiętnastego stulecia, w USA wybuchła wojna pomiędzy stanami południowymi (Konfederacją) a północnymi (Unią). Głównym (acz nie jedynym) zarzewiem wojny było zniesienie niewolnictwa proklamowane przez Abrahama Lincolna. Gospodarka stanów południowych była na niewolnictwie zbudowana, dlatego Konfederaci nie chcieli zniesienia niewolnictwa, więc postanowili odłączyć się od Unii (stąd nazwa „Secesyjna”- odłączenie).

Działania wojenne objęły sporą cześć kraju, a obie strony prowadziły różne akcje szpiegowskie i dywersyjne na terenach przeciwnika. Jedną z takich akcji miał przeprowadzić w porozumieniu z generałem MacKnight Mitchelem ochotnik James Andrews. Generał Mitchel chciał zdobyć miasto Chattanooga w stanie Tennessee, a zadaniem Andrewsa było wyrządzenie szkód na trasie kolejowej Western & Atlantic pomiędzy Chattanooga i Atlantą aby mu w tym dopomóc. Oddział Andrewsa miał rozkręcać tory, podpalać mosty, zrywać linie telegraficzną itp.

Gotowiiii? AKCJA!

4 kwietnia 1862 tuż po 4 rano pociąg osobowy ciągnięty przez lokomotywę The General (Generał) zatrzymał się na stacji Big Shanty, a jego załoga zwyczajowo udała się na przerwę śniadaniową. Ten moment wykorzystał Andrews ze swoim oddziałem odpięli wagon pasażerskie i odjechali składem złożonym z lokomotywy i wagonów towarowych na północ.

W pościg za porywaczami puścili się konduktor William Allen Fuller z dwoma załogantami pociągu – na początku biegli, ale przesiedli się na ręczną drezynę. W okolicach mostu na rzece Etowah pościg po raz kolejny zmienił środek transportu. Z drezyny przesiedli się na towarowy parowóz Yonah należący do zakładów metalowych. W tym czasie Uciekający Generałem podawali się za specjalny pociąg wiozący amunicję i uzyskiwali wolny przejazd.

Dojechawszy do Kingston grupa pościgowa przesiadła się z parowozu Yonah na parowóz William R. Smith i kontynuowali pogoń. Po liku milach dojechali do miejsca, gdzie uciekinierzy rozmontowali tory. I znów na piechotę kontynuowali pościg, aż do momentu, kiedy natknęli się na jadący na południe pociąg towarowy ciągnięty przez lokomotywę The Texas. Lokomotywę odpięto od składu i ruszono tyłem w pościg.

Jako, że uciekinierzy w kilku miejscach uszkodzili linię telegraficzną, ścigającym nie udało się powiadomić pracowników kolei o incydencie. Andrews próbował też zniszczyć kryty most na rzecze Oostanaula zostawiając na nim podpalony wagon, jednak padające od kilku dni deszcze namoczyły drewno na tyle, że most się nie zajął ogniem. Texas zepchnął płonący wagon na boczny tor i kontynuował pościg.

Niedaleko przełęczy Przełęczy Ringgold w Generale brakło wody i opału. Dywersanci wziąwszy nogi za pas uciekali w kierunku zbliżającej się armii Unii, a maszynista Texasu (Texasa?) przejął lokomotywę The General.

Finis coronat opus¹*

Konfederatom udał się wyłapać całą grupę dywersyjną, jej członków osądzić i większą część powiesić (w tym Andrewsa). Ośmiu z nich uciekło z konfederackiego więzienia ratując żywoty, a kilku wymieniono za innych jeńców z Unią.

Wojskowi unijni biorący udział w akcji zostali przez swoją armię uhonorowani Medalami Honoru, sam Andrews jednak (jako cywil) odznaczenia wojskowego się nie doczekał.

Na linii W&A umieszczono pamiątkowe tablice w miejscach rozpoczęcia i zakończenia pościgu, a cmentarzu w mieście Chattanooga stoi pomnik upamiętniający wydarzenie.

W rolach głównych udział wzięli:

Generał

Lokomotywa o układzie osi 4-4-0 (2B) zbudowana w roku 1855 dla Western & Atlantic Railroad przez Rogers, Ketchum & Grosvenor w Paterson. Oryginalnie przystosowana do jazdy po torze o prześwicie 5 stóp (1524 mm)², w 1886 przerobiona na tor: 4 stopy + 8 1⁄2 cala (1435 mm). Została oznaczona numerem „3” . Koniec jej służby przypadł na rok 1891. Została zachowana jako eksponat.

Texas

Lokomotywa o układzie osi 4-4-0 zbudowana w roku 1856 dla Western & Atlantic Railroad przez Danforth, Cooke & Co. Podobnie, jak The General, początkowo przystosowana do jazdy po torze o prześwicie 5 stóp (1524 mm), w 1886 przerobiona na tor: 4 stopy + 8 1⁄2 cala (1435 mm). W 1870 roku została przemianowana na „Cincinatti”. Pozostawała w służbie do roku 1907.

Yonah

Zbudowana w 1848 przez firmę Rogers, Ketchum & Grosvenor w Paterson lokomotywa o układzie kół 4-4-0 (2B) była trzecią tego typu maszyna zakupioną przez Western and Atlantic Railroad. Służyła w latach 184-1873 ciągnąc zarówno pociągi towarowe, jak i osobowe. Lokomotywa charakteryzowała się paleniskiem systemu Haycocka oraz bardzo blisko osadzonymi kołami wózka tocznego. W momencie udziału w pogoni była już maszyną przestarzałej konstrukcji.

William R. Smith

Lokomotywa należąca do Rome Railroad Company ciągnęła pociągi pasażerskie na trasie między miastami Rome i Kingston w stanie Georgia. Zbudowana jako 4-2-0 (2A), ale przerobiona na 4-4-0 (2B). Podczas II Wojny Światowej rozmontowana i przeznaczona do odzyskania metali na potrzeby produkcji wojennej.

Co o tym ćwirki ptaszkają?

Dla głodnych wiedzy propozycje pozawikipedyczne* 🙂

Do poczytania

Rottman Gordon L., „Wielki pościg za lokomotywą Rajd Andrewsa, 1862”, Wydawnictwo Astra. Bardzo fajna książka z serii „AKCJA”. Szeroko opisuje całe zajście, sporo fotek. Niestety w książce nie znajdziemy żadnych planów, które nadawałyby się do zaprojektowania modeli lokomotyw.

Do obejrzenia

The General, czarno-biały, niemy film z 1926 roku, w reżyserii Bustera Keatona. Utrzymany w konwencji komediowej, charakteryzuje się wartka akcją i popisami kaskaderskimi samego Bustera. Powstał na podstawie książki The Great Locomotive Chase Williama Pittengera. W filmie widzimy też <tu link> moździerz Dictator!

The Great Locomotive Chase, nakręcony w 1956 przez Walt Disney Productions i wyreżyserowany przez Francisa D. Lyona film opowiadający historię wielkiego pościgu lokomotyw utrzymany w stylu westernowym.
Dwie z trzech oryginalnych lokomotyw zostały zachowane jako eksponaty, ale ich stan techniczny nie pozwalał na uruchomienie, a doprowadzenie ich do stanu używalności byłoby zbyt kosztowne. Postanowiono więc je zastąpić innymi maszynami. Wytwórnia Disneya miała dostęp do dwóch sprawnych lokomotyw o układzie osi 4-4-0 (2B) o wyglądzie bardzo zbliżonym do weteranów: William Mason oraz Inyo. Lokomotywy przemalowano na potrzeby filmu i tak William Mason stał się Generałem.

Natomiast Inyo zagrał rolę Texasu (Texasa?).

W rolę starej i lokomotywy Yonah wcieliła się lokomotywa Lafayette (układ osi 4-2-0 czyli 2A; tak na prawdę była zbudowaną w 1927 repliką lokomotywy the Lafayette pochodzącej z roku 1837).

Qui habet aures audiendi audiat³

Robert W. Smith skomponował na orkiestrę symfoniczną utwór zatytułowany The Great Locomotive Case. Tutaj do posłuchania w wykonaniu orkiestry Montgomery County Concert Band.

Co z tego zostało?

• The General jest wystawiony w Southern Museum of Civil War and Locomotive History w Kennesaw w stanie Georgia.
• The Texas jest wystawiony w Atlanta History Center w Buckhead.
• Lafayette, (w filmie zagrał rolę Yonah) jest wystawiony w B&O Railroad Museum.
• The William Mason (w filmie zagrał rolę Generała) jest także wystawiony w B&O Railroad Museum.
• Inyo jest wystawiony i okazjonalnie uruchamiany w Nevada State Railroad Museum w Carson City w stanie Nevada.

A co dla modelarzy?

Modelarze plastikowi mogą upolować na wtórnym rynku:
The General 1-2001 firmy MPC, 1:25, wydania 1982 i 2015;
The General Steam Locomotive Kit 8124 firmy AMT, 1:25, „przepak” MPC;
The General 9 20441 firmy Airfix, 1:25, „przepak” MPC;

Jeśli zaś chodzi o modele kartonowe, to poza wspomnianymi we wpisie o płatkach śniadaniowych nie znam żadnych innych modeli tych lokomotyw. Modelik wypuścił w skalach 1:25 i 1:45 model lokomotywy „Jupiter”, która była podobnej budowy do Generała, lecz z nią związana jest inna opowieść.

Wszystkie fotki pochodzą z Wikipedii

1. może się to komuś wydać dziwne, ale internet to nie tylko wikipedia, fejzbók, jótóba i tiktok w smartfoniku 😛 Przypominamy, że w naszej Linkowni są odnośniki do ciekawych stron. ↩︎
2. 5 stóp (1524 mm) to tradycyjny prześwit toru kolei południowych stanów USA, północne stany jeździły po torze normalnym (angielskim) 1435 mm ↩︎
3. (łac.) „Kto ma uszy do słuchania, niechaj słucha!” ↩︎